Trật xương bánh chè tái hồi là một bệnh lý ít được chú ý nhưng có thể gây mất vững khớp gối nghiêm trọng. Người bệnh thường xuyên cảm thấy đầu gối “trật khớp”, dễ té ngã, đau khi đi lại và nặng hơn có thể phải phụ thuộc vào xe lăn.
Trật xương bánh chè tái hồi là gì?
Xương bánh chè nằm phía trước khớp gối và vận động trong một rãnh xương đùi khi gấp duỗi gối. Khi vì một nguyên nhân nào đó bánh chè trượt ra ngoài rãnh này, hiện tượng đó được gọi là trật bánh chè.
Ở nhiều trường hợp, sau lần trật đầu tiên, dây chằng giữ bánh chè phía trong bị rách hoặc đứt. Nếu không được điều trị thích hợp, bánh chè sẽ tiếp tục trật đi trật lại nhiều lần, gọi là trật bánh chè tái hồi.
Dấu hiệu nhận biết
Người bệnh có thể gặp các triệu chứng:
– Đầu gối mất vững khi đi lại.
– Thường xuyên vấp ngã.
– Cảm giác bánh chè trượt sang bên ngoài.
– Đau mặt trước gối.
– Ngại leo cầu thang hoặc ngồi xổm.
– Gấp gối sâu dễ bị trật khớp.
– Teo cơ đùi do hạn chế vận động.
Ở giai đoạn muộn, người bệnh có thể mất khả năng đi lại bình thường.
Vai trò của dây chằng cánh trong bánh chè (MPFL)
Dây chằng cánh trong bánh chè (MPFL – Medial Patellofemoral Ligament) là cấu trúc giữ vững quan trọng nhất ngăn bánh chè trật ra ngoài.
Khoảng 90–95% trường hợp trật bánh chè lần đầu đều có tổn thương dây chằng này.
Khi MPFL bị đứt hoặc giãn dài, bánh chè rất dễ trật tái phát trong các hoạt động hằng ngày như đi bộ, đứng lên ngồi xuống hoặc gấp gối.
Khi nào cần phẫu thuật?
Không phải mọi trường hợp trật bánh chè đều cần mổ.
Tuy nhiên phẫu thuật thường được chỉ định khi:
– Trật bánh chè tái phát nhiều lần.
– Điều trị bảo tồn không hiệu quả.
– Đứt dây chằng MPFL trên MRI.
– Khớp gối mất vững ảnh hưởng sinh hoạt.
– Có tổn thương sụn khớp hoặc biến dạng bánh chè.
Nếu tiếp tục trì hoãn điều trị, tổn thương sụn khớp sẽ ngày càng nặng và nguy cơ thoái hóa khớp gối sớm tăng cao.
Phẫu thuật nội soi tái tạo dây chằng MPFL
Hiện nay, tái tạo dây chằng MPFL bằng gân tự thân là phương pháp điều trị tiêu chuẩn cho trật bánh chè tái hồi.
Phẫu thuật giúp:
✓ Đưa bánh chè trở về vị trí giải phẫu.
✓ Khôi phục độ vững khớp gối.
✓ Giảm nguy cơ trật tái phát
✓ Giảm đau và cải thiện khả năng vận động.
✓ Bảo vệ sụn khớp bánh chè.
Thông thường người bệnh có thể tập vận động sớm sau mổ và dần trở lại sinh hoạt bình thường sau chương trình phục hồi chức năng.
Thông điệp từ bác sĩ
Nếu bạn hoặc người thân thường xuyên bị “trật bánh chè”, cảm giác đầu gối lỏng lẻo, dễ té ngã hoặc không dám gấp gối sâu, hãy đến khám chuyên khoa Chấn thương Chỉnh hình sớm.
Việc phát hiện và điều trị đúng thời điểm giúp ngăn ngừa tổn thương sụn khớp, bảo tồn chức năng vận động và tránh nguy cơ tàn phế về sau.
